Selde Hasar Gören Araçlar: Kasko, Tazminat ve Başvuru Yolları

Selde hasar gören bir araç için izlenecek yol, kasko poliçesinin kapsamına ve zararın nasıl meydana geldiğine göre değişir. Sel ve su baskını teminatı bulunan araçlarda sigortaya hasar bildirimi yapılır. Kasko bulunmuyorsa veya poliçe bu riski kapsamıyorsa, zararda sorumluluğu olabilecek idare ya da diğer kişiler yönünden ayrı bir değerlendirme gerekir. Hiçbir başvuru yolu, tek başına hasarın mutlaka ödeneceği anlamına gelmez.

Bu rehber; sel hasarında ilk yapılacak işlemleri, kasko bildirim süresini, eksik ödeme halinde başvurulabilecek yolları ve idareye yöneltilecek tazminat taleplerindeki temel ayrımları açıklamaktadır.

Kasko sel ve su baskını hasarını karşılar mı?

Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.4.5, sel ve su baskınını ek sözleşmeyle teminata alınabilecek riskler arasında düzenler. Bu nedenle yalnızca kaskonun bulunması yeterli değildir: poliçe ve zeyilnamelerde sel ve su baskını teminatı, varsa muafiyetler ve özel koşullar incelenmelidir. Hasarın poliçe süresi içinde gerçekleşip gerçekleşmediği de kontrol edilir. [1]

Zorunlu trafik sigortası ise kendi aracınızdaki sel zararını karşılayan bir kasko poliçesi değildir; esas olarak aracın işletilmesinden doğan ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülen sorumluluk taleplerini kapsar. [2]

Sel sonrası ilk olarak ne yapılmalı?

1. Can güvenliğini önceliklendirin. Hasarı görüntülemek veya aracı kurtarmak için tehlikeli alana girmeyin. Acil müdahale gerekiyorsa yetkili ekiplerin yönlendirmesini izleyin.
2. Hasarı büyütebilecek müdahalelerden kaçının. Suya maruz kalan aracı kullanmadan veya çalıştırmadan önce yetkili servis ve yol yardımından teknik yönlendirme alın.
3. Güvenli koşullarda delilleri kaydedin. Aracın konumunu, su seviyesini, görünür hasarı ve çevredeki durumu fotoğraf veya videoyla belgeleyin; olayın tarihini ve saatini not edin.
4. Sigortaya bildirim yapıp dosya numarası alın. Poliçede belirtilen iletişim kanalını kullanın; başvurunun tarihini ve teslimini gösteren kayıtları saklayın.
5. Onarım öncesi tespiti planlayın. Zorunlu koruma ve kurtarma işlemleri dışında, hasarın nedenini veya tutarını belirlemeyi güçleştirecek değişiklikler yapmadan önce sigortacıyla koordinasyon sağlayın.

Bu yaklaşım, Türk Ticaret Kanunu'nun bilgi ve belge sağlama, zararı azaltma ve hasarın tespitini güçleştirmeme yükümlülükleriyle bağlantılıdır. Acil koruma işlemleri gerekiyorsa ne yapıldığını ve neden gerekli olduğunu ayrıca belgelemek yararlı olur. [3: m.1447, 1448 ve 1471]

Kaskoya hasar bildirimi kaç gün içinde yapılır?

Kasko Genel Şartları B.1.1 uyarınca bildirim, rizikonun gerçekleştiğinin öğrenilmesinden itibaren en geç beş iş günü içinde yapılmalıdır. Türk Ticaret Kanunu m.1446 da olay öğrenildiğinde gecikmeden bildirim yapılmasını öngörür. Belgelerin tamamlanmasını beklemek yerine hasarı zamanında bildirmek ve eksik belgeleri sonradan iletmek daha doğru bir uygulamadır. [1] [3]

Beş iş gününün geçirilmesi, her durumda bütün hakların kendiliğinden kaybedildiği anlamına gelmez. TTK m.1446 bakımından gecikmenin ödenecek tutarı artırıp artırmadığı ve kusurun ağırlığı değerlendirilir. Sigortacının olayı daha önce fiilen öğrenmiş olması da önemlidir. Gecikme varsa nedeni ve mevcut bildirim kayıtları dosyaya eklenmelidir. [3]

Hangi belgeler hazırlanmalı?

Dosyanın kapsamına göre değişmekle birlikte şu belgelerin bir arada tutulması süreci kolaylaştırır:

• Poliçe, zeyilnameler, ruhsat ve başvurucunun hak sahipliğini gösteren belgeler.
• Olay yeri ve araç fotoğrafları, video kayıtları, varsa tanık bilgileri ve resmî tutanaklar.
• Servis kabul kaydı, arıza tespiti, onarım teklifi, eksper raporu ve hasarla ilgili faturalar.
• Çekici, kurtarma ve koruma giderlerinin belgeleri.
• Sigortaya yapılan başvurular, dosya numarası, belge teslim kayıtları, cevaplar ve ödeme dökümleri.
• İdareye başvuru düşünülüyorsa, temin edilebilen yağış verileri, altyapı arızası kayıtları ve önceki bildirimler.

Bu liste her dosyada zorunlu belgelerin tamamı değildir. Sigorta şirketinin somut hasara ilişkin belge talebi ayrıca kontrol edilmelidir. Hasarın sebebi veya miktarı kısa sürede değişebilecekse, onarım öncesinde uzman incelemesi ve gerektiğinde yargısal delil tespiti değerlendirilmelidir.

Hasar bedeli nasıl değerlendirilir?

Onarım kapsamı, olayla ilişkili arızalar, hasar tarihindeki rayiç değer, poliçe koşulları ve eksper değerlendirmesi birlikte ele alınır. Aracın suya maruz kalması tek başına otomatik olarak tam hasar, diğer adıyla “pert”, kabul edileceği anlamına gelmez. Onarım ile tam veya ağır hasar işlemleri somut teknik bulgulara ve uygulanacak düzenlemelere göre ayrılır. [1: B.3]

Pratikte yalnızca teklif edilen toplam rakama bakmak yeterli değildir. Hangi parçaların ve işçiliklerin hesaba katıldığı, hangi kalemlerin reddedildiği ve kesintilerin gerekçesi yazılı olarak sorulmalıdır. Rayiç değer tartışılıyorsa aynı model, donanım, yaş, kilometre ve hasar geçmişine yakın araçların tarihli ilanları karşılaştırma için kullanılabilir; tek bir ilan fiyatı kesin piyasa değeri olarak kabul edilmemelidir.

Sigorta ödeme yapmazsa veya eksik ödeme teklif ederse ne yapılabilir?

Önce sigorta şirketine uyuşmazlığı ve talebinizi açıkça belirten yazılı başvuru yapın. Talep edilen tutarın dayanağını, eksper raporunu, servis belgelerini ve varsa yapılan ödemeyi gösterin. Ret gerekçesinin ve hesaplamanın yazılı örneğini isteyin.

Sigorta Tahkim Komisyonunun açıkladığı usule göre, şirketin nihai cevabı talebi karşılamıyorsa veya kasko uyuşmazlığında başvurudan itibaren 15 iş günü içinde yazılı cevap alınamamışsa tahkim başvurusu değerlendirilebilir. Kasko zorunlu sigorta olmadığından sigortacının sisteme üyeliği ve rizikonun üyelik tarihinden sonra gerçekleşmesi koşulu kontrol edilmelidir. Aynı uyuşmazlığın daha önce mahkemeye, başka tahkime veya Tüketici Hakem Heyetine götürülmüş olması da başvuruyu etkiler. [4]

Tahkim dışında yargısal başvuru seçenekleri de bulunabilir. Görevli merci, talebin niteliği ve varsa dava öncesi arabuluculuk koşulu dosyaya göre belirlenmelidir. Sigorta şirketiyle yazışmayı sürdürmek, bütün başvuru ve zamanaşımı sürelerinin durduğu varsayımıyla hareket etmeyi haklı kılmaz.

Kasko sözleşmesinden kaynaklanan taleplerde TTK m.1420'deki genel çerçeve, alacağın muacceliyetinden itibaren iki yıllık ve sigorta tazminatı bakımından rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıllık sürelerdir. Başlangıç, durma, kesilme ve özel hükümlerin etkisi ayrıca incelenir; bu süreler, beş iş günlük hasar bildirimiyle karıştırılmamalıdır. [3]

Kasko yoksa belediyeden veya başka bir idareden tazminat istenebilir mi?

Kaskonun bulunmaması idareye karşı başvuruyu kendiliğinden engellemez; fakat tek başına idarenin sorumluluğunu da doğurmaz. Altyapı hizmetinin eksik yürütülmesi, bakım veya tahliye sistemindeki aksaklıklar gibi iddialar varsa, sorumlu idare, hizmet kusuru ve zararla nedensellik bağı araştırılmalıdır. İdarenin sorumluluğunun hangi hukuki sebebe dayandığı somut olarak gösterilmelidir. [5]

Bu nedenle her olayda yalnızca ilçe belediyesine yönelmek doğru olmayabilir. Yolun, yağmur suyu sisteminin veya ilgili tesisin hangi kurumun görev alanında bulunduğu belirlenmelidir. İncelemede yağışın özellikleri, önceden alınabilecek tedbirler, altyapının durumu ve araç sahibinin davranışları birlikte değerlendirilir. Olayın doğal afet olması ne otomatik ödeme ne de her durumda sorumsuzluk sonucu olarak sunulmalıdır.

Örneğin Danıştay 8. Dairenin E.2018/5509, K.2022/3682 sayılı kararında, selden zarar gören bir taşınmaz bakımından idarenin yol ve menfez çalışmalarının zararın oluşumunda etkili olmadığı değerlendirmesine dayanan ret kararı onanmıştır. Bu karar araç hasarına ilişkin değildir; sorumluluğun yalnızca selin meydana gelmesinden çıkarılamayacağını gösteren bir örnektir. [5]

Araç özel bir otoparkta veya başka bir işletmenin gözetimindeyse, işletmenin sözleşmeden ya da diğer sorumluluk hükümlerinden doğan yükümlülükleri ayrıca incelenebilir. İdareye karşı tam yargı davası ile özel kişilere yöneltilecek taleplerin usulü aynı değildir. Olayın trafik kazası niteliği taşıması da görevli yargı yolunun ayrıca değerlendirilmesini gerektirir.

İdareye başvuru ve dava süreleri nasıl ayrılır?

İdari eylemden kaynaklanan ve İYUK m.13 kapsamında kalan taleplerde kural olarak dava açmadan önce ilgili idareden zararın giderilmesi istenir. Kanundaki genel çerçeve, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde başvurudur. Öğrenme tarihinin hangi olguya göre belirleneceği ve olayın hukuki niteliği önem taşır. [6]

Talebin reddi veya 30 gün içinde yanıt verilmemesi üzerine dava açma süresi gündeme gelir. İdare mahkemelerinde genel süre, özel kanunda farklı bir süre yoksa 60 gündür. Ret kararının tebliği, yanıtsız kalma tarihi, tatil ve süre hesabına ilişkin kurallar birlikte değerlendirilmelidir. Sigortaya yapılan başvuru, idareye yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. [6: m.7, 8 ve 13]

Sık sorulan sorular

Kasko ödeme yaptıktan sonra aynı hasarı idareden de alabilir miyim?

Aynı zarar iki kez tahsil edilemez. TTK m.1472 uyarınca sigortacı, ödediği tutar ölçüsünde sigortalının sorumlu kişilere karşı haklarına halef olur. Karşılanmayan zarar yönünden mevcut başvuru hakları korunabilir; bunun için kalan zararın ve sorumluluk koşullarının gösterilmesi gerekir. [3]

Beş iş günü dolduysa başvurmaktan vazgeçmeli miyim?

Hayır. Gecikmeyi daha fazla uzatmadan bildirim yapılmalı ve nedeni belgelenmelidir. Hakların durumu yalnızca geçen gün sayısına göre değil, TTK m.1446'daki koşullarla birlikte değerlendirilir. [3]

Emsal araç ilanları tahkim için yeterli midir?

İlanlar rayiç değer iddiasını destekleyebilir; ancak poliçe, hasarın oluşumu, teknik raporlar ve ödeme hesabı da dosyada bulunmalıdır. Komisyon, talebin dayanağını gösteren belgelerle değerlendirme yapar; yalnızca yüksek fiyatlı ilanlar sunulması istenen tutarın kabulünü garanti etmez. [4]

Hasar bedeli ile araç değer kaybı aynı şey midir?

Hayır. Onarım veya aracın hasar nedeniyle karşılanacak bedeli ile onarım sonrasında ileri sürülen piyasa değerindeki azalma farklı zarar kalemleridir. Sel hasarında değer kaybının kimden ve hangi kapsamda istenebileceği ayrıca incelenir; kasko ödemesine kendiliğinden ekleneceği varsayılmamalıdır.

Dosyanın birlikte değerlendirilmesi

Başlangıç için poliçe ve zeyilnameleri, fotoğrafları, servis ve eksper belgelerini, başvuru tarihlerini ve sigortanın yazılı cevabını bir araya getirin. Bu belgeler, sigorta talebi ile varsa idare veya işletme sorumluluğunun birbirinden ayrılmasını sağlar. Konuya ilişkin çalışma alanımızı sigorta, hasar bedeli ve tahkim sayfamızda inceleyebilir; dosyanıza özgü değerlendirme için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın tarihi, poliçe hükümleri, zarar türü ve başvuru kayıtları incelenmeden belirli bir ödeme veya dava sonucu öngörülemez.

Kaynaklar ve mevzuat

1. Türkiye Sigorta Birliği — Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, A.4.5, B.1 ve B.3.
2. Türkiye Sigorta Birliği — Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.3.
3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.1420, 1446–1448, 1471 ve 1472.
4. Sigorta Tahkim Komisyonu — Başvuru Nasıl Yapılır?
5. Danıştay 8. Daire, E.2018/5509, K.2022/3682, 02.06.2022 — sel nedeniyle taşınmazda oluştuğu ileri sürülen zarar ve idarenin sorumluluğu.
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7, 8 ve 13.

Kaynak kontrol tarihi: 15 Ekim 2026.