İşçilik Alacakları Rehberi: Kıdem, İhbar, Fazla Mesai ve Yıllık İzin

İşçilik alacakları aynı koşullara bağlı değildir

Ödenmemiş ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, kullanılmayan yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı ayrı ayrı değerlendirilir. Ücret alacakları iş ilişkisi sürerken de doğabilir. Kullanılmayan yıllık iznin ücrete dönüşmesi ise sözleşmenin sona ermesine bağlıdır.

Kıdem ve ihbar

1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında en az bir yıllık kıdem ve kanuni sona erme sebebi aranır; işverenin 4857 m.25/II kapsamındaki feshi ile diğer fesih sebepleri ayrılmalıdır. Emeklilik nedeniyle ayrılma şartları sigorta başlangıcı ve tabi olunan kurallara bağlıdır; 15 yıl ve 3.600 gün herkes için geçerli değildir. İhbar tazminatı ise belirsiz süreli sözleşmede bildirim yükümlülüğü ve fesih sebebiyle ilgilidir; her sona ermede doğmaz.

Fazla çalışma ve tatil ücretleri

Haftalık 45 saati aşan fazla çalışmada genel oran yüzde 50 zamlı saat ücretidir. Daha kısa kararlaştırılan haftalık süreyi aşan ve 45 saate kadar olan fazla sürelerle çalışmada yüzde 25 zam uygulanır. Hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil hesapları aynı değildir; tek bir yüzde 100 zam kuralıyla açıklanamaz. Fazla çalışma onayının alınmaması, fiilen yapılan çalışmanın ücretini kendiliğinden kaldırmaz.

Arabuluculuk ve süreler

İşçilik alacağı davalarında dava şartı arabuluculuk uygulanır. Başvurmamak ile son tutanağı dilekçeye eklememek aynı usul durumu değildir. Ücret alacaklarında her muacceliyet; kıdem, ihbar ve izin alacağında sona erme tarihi ile geçiş hükümleri önemlidir. Genel beş yıllık zamanaşımı bütün taleplerin aynı gün başladığı anlamına gelmez. İşe iadede ise fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabuluculuk ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki hafta içinde dava süreleri vardır.

Dosya için belgeler

Sözleşme, fesih bildirimi, SGK kayıtları, bordrolar, banka hareketleri, çalışma çizelgeleri ve izin kayıtları saklanmalıdır. Tanık anlatımları ve yazılı belgeler birlikte değerlendirilir; tek bir belge veya eksik işveren kaydı otomatik kazanma garantisi değildir.

Hukuki dayanak

1475, Article 14; 4857, Articles 17, 20, 32, 41, 46–47, 59, Additional Article 3; 7036, Article 3

Hukuki bilgilendirme: Bu metin genel bilgilendirme içindir. Somut dosyanın belgeleri, tarihleri ve uygulanabilir kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.