İşçilik Alacakları Davası Nedir?
İşçilik alacakları davası; fazla mesai ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücreti, kullanılmayan yıllık izin alacağı, asgari geçim indirimi (AGİ), prim ve ikramiye gibi iş sözleşmesinden doğan ödenmemiş tüm alacakların talep edildiği davalardır. 4857 sayılı İş Kanunu ile düzenlenen bu alacaklar, işçinin en temel haklarındandır ve ödenmemesi halinde işçi haklı nedenle iş sözleşmesini feshedip kıdem tazminatı dahil tüm haklarını talep edebilir.
Hangi Alacaklar İşçilik Alacağı Kapsamındadır?
- Fazla mesai ücreti: Haftalık 45 saati aşan çalışmalar (saat ücreti %50 zamlı, yani 1,5 katı)
- Hafta tatili ücreti: Pazar günü çalışması (günlük ücretin 2,5 katı)
- UBGT ücreti: Ulusal bayram, dini bayram ve genel tatillerde çalışma (günlük ücretin 2 katı)
- Yıllık izin alacağı: Fesih anında kullanılmayan izin günleri için günlük brüt ücret
- Ödenmeyen aylık ücret farkları, AGİ, prim, ikramiye ve sosyal yardımlar
- Yol, yemek ve diğer sözleşmesel ödemeler
İşçilik Alacaklarında Hesaplama Yöntemi
Hesaplamalarda giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Saatlik brüt ücret, aylık brüt maaşın 30'a (günlük), günlüğün ise 7,5'a bölünmesiyle bulunur. Mahkemeler bilirkişi marifetiyle puantaj kayıtları, bordrolar, e-posta ve mesaj kayıtları, kart geçişleri ile tanık beyanlarını birlikte değerlendirir. Hesaplama için sayfamızdaki İşçilik Alacakları Hesaplama Aracı'nı kullanabilirsiniz.
İspat Yükü ve Deliller
Yargıtay 9. ve 22. Hukuk Daireleri'nin yerleşik içtihadına göre fazla mesai ve hafta tatili çalışmasının ispat yükü işçidedir; ancak ispat hayatın olağan akışına göre tanık beyanları, mesaj-e-posta yazışmaları, kamera kayıtları ve kart geçiş kayıtları ile sağlanabilir. Ücret bordrolarında "fazla mesai" tahakkuk varsa ve bordro işçi tarafından ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa, işçi sadece bu bordro dışındaki dönem için fazla mesai talep edebilir.
Zorunlu Arabuluculuk
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca işçilik alacakları davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Doğrudan dava açan işçinin davası usul yönünden reddedilir. Arabuluculuk süreci anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenerek 2 hafta içinde dava açılmalıdır.
Zamanaşımı: 5 Yıl
4857 sayılı İş Kanunu m.32/8 uyarınca tüm işçilik alacakları 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, alacağın muaccel olduğu (doğduğu) tarihten itibaren işler. Kıdem ve ihbar tazminatı için ise 10 yıllık (TBK m.146) ve 5 yıllık özel sürelere dikkat edilmelidir. Dava açılması veya icra takibi başlatılması zamanaşımını keser.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İşçilik alacağı davalarında görevli mahkeme İş Mahkemesi, yetkili mahkeme ise işverenin yerleşim yeri veya işin görüldüğü yer mahkemesidir. İstanbul'da işçilik davaları İstanbul İş Mahkemeleri'nde görülür; tarafların anlaşması ile yetki sözleşmesi yapılamaz (HMK m.18 istisnası).