SGK Hizmet Tespiti Davası Nedir?
SGK hizmet tespiti davası, işçinin fiilen çalıştığı halde sigortasız bırakıldığı veya çalışma gün/sürelerinin eksik bildirildiği dönemlerin mahkeme kararıyla tespit edilmesi amacıyla açılır. Bu dava, sosyal güvenlik prim günlerinin gerçeğe uygun hale getirilmesi bakımından kritik önemdedir ve emeklilik hesabı, sağlık güvencesi ile diğer sosyal hakları doğrudan etkiler.
Sigortasız veya Eksik Bildirilen Çalışma Nasıl İspatlanır?
Hizmet tespiti davalarında ispat bütüncül yapılır. Tek bir belge çoğu zaman yeterli olmaz. Mahkemeler özellikle şu delil setini birlikte değerlendirir:
- Tanık beyanları (aynı işyerinde veya aynı dönemde çalışmış kişiler)
- İşyeri kayıtları, puantajlar ve vardiya listeleri
- Bordrolar ve ücret pusulaları
- Banka hareketleri ve ücret transfer kayıtları
- Fiili çalışmayı gösteren yazışmalar, görev listeleri, kurum içi kayıtlar
İspatta temel hedef, çalışma olgusunu tarih aralığı ve çalışma düzeniyle somutlaştırmaktır.
Delil ve Belge Değerlendirmesi
Mahkeme, SGK kayıtları ile fiili çalışma delilleri arasındaki uyumu/çelişkiyi inceler. İşveren tarafından düzenlenen belgeler ile banka ve tanık verileri birbirini destekliyorsa tespit kolaylaşır. Buna karşılık kayıt boşluğu, işyerinin kapanması veya belgelerin eksikliği halinde tanık anlatımı ve dolaylı delillerin tutarlılığı daha da önem kazanır.
Hizmet Tespiti Davasında Süreler
Hizmet tespiti davalarında süre hesabı dosya bazında dikkatle yapılmalıdır. Genel uygulamada, fiili çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren 5 yıllık dava süresi esas alınır. Bu nedenle geç kalınmadan delil tespiti ve dava hazırlığı yapılması gerekir. Süre tartışmaları, davanın esasa girilmeden sonuçlanmasına yol açabilecek kritik bir alandır.
SGK Kayıtları ve İşveren Savunması
İşveren savunmasında sıkça "çalışma yoktu", "kısmi çalışmaydı" veya "dış hizmet alımıydı" gibi itirazlar ileri sürülür. SGK hizmet dökümü, bordro dönemleri, banka ödemeleri ve işyeri organizasyonu birlikte okunarak bu savunmalar test edilir. Bu aşamada kronolojik delil tablosu hazırlanması, dosyanın okunabilirliğini ciddi şekilde artırır.
Hizmet Tespiti ile İşçilik Alacakları Arasındaki Fark
Hizmet tespiti davasının ana hedefi prim günlerinin ve sigortalılık süresinin tespitidir. İşçilik alacakları davasında ise ücret, fazla mesai, izin, kıdem/ihbar gibi parasal talepler öne çıkar. Birçok dosyada iki süreç birbirini etkiler; ancak hukuki nitelik, talep sonucu ve delil yaklaşımı birebir aynı değildir.
Dava Süreci
Dava dilekçesiyle birlikte çalışma dönemleri, görev tanımı ve delil listesi açık biçimde sunulur. Ön inceleme sonrası tanıklar dinlenir, SGK ve ilgili kurumlardan kayıtlar celp edilir, gerekirse bilirkişi incelemesi yapılır. Mahkeme tespit kararı verdiğinde, kararın uygulanmasıyla sigortalılık kayıtlarının düzeltilmesi gündeme gelir.
İşçi Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Çalışma dönemlerini tarih bazında netleştirmek
- Banka hareketleri, yazışmalar ve tanık listesini erken hazırlamak
- Süre hesabını geciktirmeden hukuki olarak doğrulamak
- Hizmet tespiti ile alacak taleplerini stratejik şekilde ayırmak
İşveren Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler
- SGK bildirimlerinin fiili çalışma ile uyumunu düzenli kontrol etmek
- Alt işveren / dış hizmet ilişkilerini belgelemek
- Ücret ödeme ve personel kayıtlarını denetlenebilir tutmak
- Uyuşmazlıkta dönemsel savunma kurgusunu açık kurmak