Yıllık İzin Alacağı Nedir?
Yıllık izin alacağı, iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin günlerinin ücrete dönüşmesiyle doğan bir işçilik alacağıdır. İşçi çalışırken yıllık izin hakkı dinlenme hakkı olarak aynen kullandırılmalıdır; para ile ikame edilmesi kural olarak fesih anına kadar mümkün değildir. Fesihle birlikte kullanılmayan günler, ücret alacağı niteliğinde talep edilebilir hale gelir.
Kullanılmayan Yıllık İzin Ücrete Dönüşür mü?
Evet. İş ilişkisi sona erdiği anda kullanılmayan yıllık izin günleri ücret karşılığına dönüşür. Hesaplama yapılırken işçinin fesih tarihindeki ücreti ve hak ettiği izin gün sayısı esas alınır. Uygulamada tartışma çoğunlukla hak edilen gün sayısı ile işverenin "izin kullandırdım" savunmasının ispatı üzerinde yoğunlaşır.
İzin Kullandırıldığını Kim İspatlar?
İzin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. Bu nedenle işverenin düzenli kayıt tutması büyük önem taşır. İşçi tarafı ise izinlerin fiilen kullandırılmadığını, çalışma düzeninin izin kullanımına elvermediğini veya belgelerin gerçeği yansıtmadığını ileri sürebilir. Mahkeme yalnızca formel kayıt varlığına değil, kayıtların tutarlılığına ve fiili çalışma akışıyla uyumuna da bakar.
Delil ve Belge Değerlendirmesi
- İzin defteri ve imzalı yıllık izin formları
- Bordrolarda yıllık izin tahakkuku/kesinti kayıtları
- Yazılı izin onayları ve kurum içi izin sistem çıktıları
- Puantaj ve vardiya kayıtları (izin döneminde fiili çalışma olup olmadığı)
- Tanık beyanları ve iç yazışmalar
Özellikle uzun çalışma dönemlerinde dönemsel izin çizelgesi çıkarılması, hem işçi hem işveren açısından uyuşmazlığın çerçevesini netleştirir.
Sözleşme Sona Erdiğinde Talep Süreci
Fesih sonrası ilk adım, kullanılmayan izin günlerinin hesaplanması ve arabuluculuk başvurusunda net talep kalemi olarak gösterilmesidir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Dava aşamasında çoğunlukla bilirkişi incelemesi ile hak edilen ve kullanılan izinler karşılaştırılır, kalan günler ücrete çevrilerek hesaplanır.
Arabuluculuk ve Dava Süreci
7036 sayılı Kanun gereği yıllık izin alacağı için dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur. Son tutanak anlaşmazlıkla biterse yasal süre içinde iş mahkemesinde dava açılır. Delil setinin dava öncesinde hazırlanması, bilirkişi raporunda doğabilecek eksik değerlendirmeleri azaltır.
Zamanaşımı
Yıllık izin alacağı ücret niteliğinde olup genel olarak 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Sürenin başlangıcı ve dönem hesabı somut dosyaya göre değişebileceğinden, fesih tarihinden sonra gecikmeden hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.
İşçi Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İzin taleplerini mümkünse yazılı kanaldan iletmek
- Fiili çalışma dönemlerini belgelemek
- Fesih sonrası talep kalemlerini netleştirmek
- Arabuluculuk tutanağında izin alacağını açık yazdırmak
İşveren Açısından Dikkat Edilmesi Gerekenler
- İzin defteri ve dijital kayıtları düzenli/imzalı tutmak
- İzin kullanımını bordroya doğru yansıtmak
- Yazılı onay mekanizmasını standartlaştırmak
- Fesih anında izin bakiyesini şeffaf hesaplamak